Wijnproeverij thuis organiseren: zo pak je het aan

Kort antwoord: kies twee of meer wijnen die duidelijk van elkaar verschillen, maak ze blind, zet goed licht, propere glazen, plat water en droog brood op tafel, en laat iedereen luidop zeggen wat hij proeft. De meeste proeverijen lopen niet mis op de wijn, maar op wijnen die te veel op elkaar lijken en op die ene persoon die alles al weet.

Wat heb je nodig?

Voor je begint, een korte lijst. Alles wat hierop staat, heb je waarschijnlijk al in huis.

• Twee tot zes flessen wijn die duidelijk van elkaar verschillen (stap 1).
• Zilverpapier of zakjes om de flessen blind te maken (stap 2).
• Twee glazen per persoon, zodat je de wijnen naast elkaar kan proeven.
• Plat water en droog brood voor tussen de wijnen.
• Papier en een pen, om je gok op te schrijven voor de flessen onthuld worden.
• Een uur tot anderhalf uur tijd. Meer is niet nodig, en daarna kan je nog rustig verder drinken.

Hoe het bij mij misliep

Mijn eerste wijnproeverij thuis was een flater. Iemand uit onze vriendengroep organiseerde ze en gaf één opdracht: iedereen brengt een fles Saint-Émilion mee.

Niemand aan tafel zag het probleem. We waren een jaar of dertig, we kenden Saint-Émilion van naam, en dat was het zowat. Dat het een Bordeaux is en dat al die flessen sterk op elkaar zouden lijken, wist niemand. Resultaat: een avond lang proefden we zes keer ongeveer hetzelfde. Gezellig was het wel. Leerrijk niet.

Als ik het nu opnieuw mocht doen, zou ik zeggen: iedereen brengt een fles mee uit een ander land, met een typische druif. Jij Frankrijk, jij Italië, jij Spanje, jij Amerika. Dan heb je meteen een spel: van waar komt deze wijn? Grote verschillen maken het leuk. Kleine verschillen zijn iets voor gevorderden.

Stap 1: kies wijnen die duidelijk verschillen

Dit is de belangrijkste stap. Ga je zelf twee flessen kopen om naast elkaar te proeven, kies dan een duidelijk contrast. Drie manieren die werken:

Koel tegen warm klimaat. Zet een witte wijn uit een koel gebied (Duitsland, Oostenrijk of het noorden van Frankrijk) naast een witte wijn uit een warm gebied, zoals Sicilië of het zuiden van Italië. De ene druif kreeg veel zon, de andere niet, en dat proef je: frisser en strakker tegenover rijper en voller.

Twee landen of twee continenten. Een Italiaanse wijn tegenover een Spaanse. Of Europa tegenover Amerika.

Twee bekende druiven. Kies twee druiven die je van naam kent, maar zorg dat ze uit verschillende hoeken komen. Wat ik niet zou doen: een Tempranillo naast een Garnacha. Dat zijn allebei Spaanse druiven en voor een beginner te dicht bij elkaar. Zet die Tempranillo liever naast een Sangiovese uit Italië. Twijfel je? Begin met de klassiekers: Merlot of Cabernet Sauvignon, Chardonnay of Sauvignon Blanc of, voor de bubbels, Cava of Prosecco.

Of vraag het gewoon. Stap binnen bij een wijnhandelaar in de buurt en zeg: “Ik wil twee wijnen blind naast elkaar proeven. Welke raad je aan?” Een goede handelaar vindt dat een leuke vraag.

Hoeveel moet je uitgeven?

Een wijn moet in de eerste plaats in balans zijn: niet te zuur, niet te zwaar, geen alcohol of tannines die eruit springen. Dat lukt ook met goedkopere wijnen. Wat je daar zelden vindt, is diepgang: de geuren en de nasmaak die ontstaan als een wijnbouwer moeite doet, van oude ranken tot een strenge selectie van de druiven.

Volgens mij krijg je het meeste waar voor je geld in flessen rond de 10 à 15 euro. Daarboven wordt het als met een koersfiets: een betere fiets maakt je sneller, maar hoe duurder hij wordt, hoe kleiner de winst. Meer daarover in Is dure wijn beter?

Stap 2: maak de flessen blind

Blind proeven is de kern van het spel. Zodra iemand het etiket ziet, proeft hij wat hij verwacht.

• Wikkel de flessen in zilverpapier, en steek ze desnoods nog in een zakje.
• Ontkurk ze op voorhand. Ook een kurk of een schroefdop kan iets verraden.
• Geef elke fles een nummer of een letter, en schrijf ergens op welke welke is.

Meer tips vind je in Blind wijn proeven.

Stap 3: zet de tafel klaar

Wat er wel op tafel hoort:

• Licht. Een beetje spijtig voor de sfeer, maar wijn proeven begint met kijken. Zet het licht aan en leg als het kan een wit tafelkleed. Naar het einde van de avond mag het licht gerust wat zachter.
• Propere glazen. Een stoffig glas of een glas met een restje afwasmiddel verandert wat je ziet en ruikt.
• Plat water en een beetje droog brood. Om je mond tussen twee wijnen te neutraliseren.
• Muziek. Voor de gezelligheid, altijd troef.

Wat er niet op tafel hoort:

• Zware kazen en kruidige hapjes. Die overstemmen je smaak. Bewaar ze voor na het proeven.
• Een sigaret tussendoor. Dat proef je de rest van de avond.

Wil je na het proeven eten bij de wijnen zoeken? Gebruik dan ons spiekbriefje: welke wijn bij welk gerecht.

Stap 4: hoeveel mensen en hoeveel wijn

Er is geen ideaal aantal. Het hangt af van hoeveel je inschenkt.

Schenk je stevige glazen, dan haal je ongeveer zeven glazen uit een fles. Voor een proeverij heb je dat niet nodig: schenk een bodempje, en je komt met één fles rond voor een veel grotere groep. Zo kan je met twaalf of veertien mensen proeven, en hou je wijn over voor een extra ronde.

Ben je maar met z’n tweeën? Ook dan werkt een proeverij, op voorwaarde dat niet één van jullie alles al weet. Hoe je dat oplost, lees je in Wijnproeverij voor twee.

Stap 5: laat de tafel praten

Een proeverij komt pas los als iedereen durft te zeggen wat hij denkt. Daar is één regel voor nodig: iedereen mag zijn mening hebben.

Bij wijn bestaat het grote gelijk niet. Er zijn wel feiten: sommige witte wijnen hebben gewoon meer zuren dan andere. Maar wijn proeven is voor een klein stuk feit en voor een groot stuk gevoel. Wie zegt “ik ruik aardbeien” heeft gelijk, ook als de buurman pruimen ruikt.

Vraag dus niet “wat is dit?”, maar “wat vind je ervan?” Fris of vol? Lang of kort in de mond? Welke van de twee zou je vanavond opendoen? Dan begint de discussie vanzelf, ook bij mensen die beweren dat ze niets van wijn kennen. Waarom twee mensen in hetzelfde glas iets anders proeven, lees je in Waarom smaakt elke wijn anders?

Zo verloopt de avond

Een draaiboek helpt, zeker de eerste keer. Zo doe ik het:

1. Ontvangst. Iedereen krijgt een glas water, de flessen staan al ingepakt op tafel.
2. Eerste wijn: kijken en ruiken. Schenk een bodempje in. Iedereen kijkt naar de kleur, ruikt en schrijft één woord op.
3. Eerste wijn: proeven. Fris of vol? Zoet of droog? Lang of kort in de mond? Nog niets verklappen.
4. Tweede wijn: hetzelfde. Zet hem naast de eerste. Nu wordt het interessant: wat is het verschil?
5. De gok. Iedereen schrijft op welke wijn welke is, of uit welk land hij komt.
6. De onthulling. Haal het zilverpapier eraf. Wie had het juist?
7. Na het proeven: eten. Nu mogen de kazen en de hapjes op tafel, en kiest iedereen zijn favoriet voor een tweede glas.

De grootste fout: iemand weet het al

Er is één fout die bijna elke zelf georganiseerde proeverij maakt. Iemand heeft de wijnen gekocht, de flessen ontkurkt en ingepakt. Voor die persoon is niets blind. Die kan niet meespelen, en dat is spijtig, want vaak is dat net de persoon die het meest van wijn houdt.

Daarvoor bestaat het wijnspel van Flavory. In de doos zitten twee flessen wijn (75 cl) die duidelijk van elkaar verschillen, blind, en het spel om ze te proeven. Iedereen aan tafel speelt mee, ook de gastheer. Kies voor rode wijn of witte wijn.